Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ITECX Uluslararası Teknoloji, Eğitim ve Çağdaş Bilimler Kongresi (ITECX 2026), bilimsel bilginin güvenilir, şeffaf ve hesap verebilir biçimde üretilmesini ve paylaşılmasını temel sorumluluğu olarak kabul eder. Bu politika; kongreye bildiri gönderen yazarların, değerlendirme sürecinde görev alan hakemlerin ve düzenleme ile bilim kurulu üyelerinin uyması gereken etik ilkeleri ve kongre yayınlarına ilişkin kuralları tanımlar.

Bildiri gönderen, hakemlik yapan veya kurullarda görev alan herkes bu politikayı okumuş ve kabul etmiş sayılır. Politika; Hakemlik Süreci, Yazım Kuralları ve Katılım Şartları sayfalarıyla birlikte uygulanır.

1. Kapsam ve Temel İlkeler

Bu politika, ITECX 2026 kapsamında gönderilen özet ve tam metin bildirileri, poster sunumlarını, hakem değerlendirmelerini, kurul kararlarını ve kongre sonrasında yayımlanan bildiri kitaplarını kapsar. Bildiriler Türkçe, İngilizce veya Rusça olarak sunulabilir; hangi dilde hazırlanmış olursa olsun tüm çalışmalara aynı etik standartlar uygulanır.

Başvurulan Rehberler

ITECX 2026, etik ilkelerini uluslararası ve ulusal düzeyde kabul görmüş aşağıdaki rehberleri esas alarak belirlemiştir. Bu rehberlere yapılan atıf, ilgili kuruluşlara üyelik veya bu kuruluşlarca onaylanma anlamına gelmez.

• COPE Core Practices: Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics) tarafından yayımlanan temel uygulamalar; özellikle etik ihlal iddialarının ele alınması, itiraz, düzeltme ve geri çekme süreçleri.
• ICMJE yazarlık ölçütleri: Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (International Committee of Medical Journal Editors) tarafından tanımlanan yazarlık ölçütleri; kongre bildirilerinin niteliğine uyarlanmış biçimde.
• YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi: Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde tanımlanan bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler.

2. Yazarların Sorumlulukları

Özgünlük ve İntihal

Gönderilen çalışmalar yazarların kendi özgün katkısını yansıtmalıdır. Başkalarına ait fikir, yöntem, veri, metin, görsel veya bulguların kaynak gösterilmeden kullanılması intihaldir. Yazarların daha önce yayımlanmış kendi çalışmalarını atıfsız biçimde yeniden kullanması da (kendi kendini intihal) bu kapsamdadır.

Tüm bildiriler benzerlik taramasından geçirilir. Kabul edilebilir benzerlik oranı, kaynakça hariç %20’nin altındadır. Oranın bu sınırın altında olması tek başına intihal bulunmadığı anlamına gelmez; tek bir kaynaktan yoğun aktarım gibi durumlar ayrıca incelenir.

Uydurma, Çarpıtma ve Görsel Manipülasyon

• Gerçekleştirilmemiş araştırmaya ait veri veya bulgu üretmek (uydurma) ve araştırma verilerini, yöntemlerini ya da sonuçlarını gerçeğe aykırı biçimde değiştirmek (çarpıtma) kesinlikle yasaktır.
• Görseller, grafikler ve tablolar ham verileri doğru biçimde yansıtmalıdır. Parlaklık, kontrast veya renk gibi ayarlar yalnızca görselin tamamına eşit biçimde uygulanabilir; belirli bir öğenin eklenmesi, çıkarılması, taşınması veya gizlenmesi kabul edilmez.
• Farklı kaynaklardan birleştirilmiş görseller açıkça belirtilmeli; üçüncü kişilere ait görseller için gerekli izinler yazarlarca alınmalıdır.

Yinelenen ve Eş Zamanlı Gönderim

Daha önce bir dergide, kitapta veya başka bir bilimsel etkinliğin bildiri kitabında yayımlanmış ya da başka bir yayın organında değerlendirme sürecinde bulunan çalışmalar ITECX 2026’ya gönderilemez. Aynı veri setinden elde edilen sonuçların gerekçesiz biçimde birden fazla bildiriye bölünmesi (dilimleme) de yinelenen yayın olarak değerlendirilir. Tezlerden üretilen bildirilerde tezin künyesi belirtilmelidir.

Yazarlık Ölçütleri ve Sorumlu Yazar

Yazar olarak gösterilen her kişi; çalışmanın tasarımına, verilerin elde edilmesine, analizine veya yorumlanmasına önemli katkı sağlamış, metnin hazırlanmasına ya da eleştirel gözden geçirilmesine katılmış, gönderilen son hâli onaylamış ve çalışmanın tüm yönlerinden sorumluluk almayı kabul etmiş olmalıdır. Bu ölçütleri karşılamayan katkılar teşekkür bölümünde belirtilir. Hak etmeyen kişilerin yazar olarak eklenmesi (hediye yazarlık) veya katkı sunan kişilerin yazarlıktan çıkarılması (hayalet yazarlık) etik ihlaldir.

Sorumlu yazar; tüm yazarların bildirinin gönderilmesinden haberdar olmasını ve yazar sırası üzerinde uzlaşmasını sağlamak, sekretarya ile iletişimi yürütmek, düzeltme taleplerini yanıtlamak ve beyanların doğruluğunu teyit etmekle yükümlüdür. Değerlendirme başladıktan sonra yazar ekleme, çıkarma veya sıra değişikliği yalnızca gerekçeli ve tüm yazarların yazılı onayını içeren bir talep üzerine yapılabilir.

Finansman ve Çıkar Çatışması Beyanı

Çalışmayı destekleyen kurum, proje veya fon kaynakları proje numaralarıyla birlikte belirtilmelidir. Değerlendirmeyi veya bulguların yorumlanmasını etkileyebilecek mali, kurumsal, ticari ya da kişisel ilişkiler çıkar çatışması olarak beyan edilmelidir. Çıkar çatışması bulunmuyorsa bu durum da açıkça belirtilmelidir.

Etik Kurul Onayı ve Aydınlatılmış Onam

İnsan katılımcılarla yürütülen araştırmalar (anket, görüşme, ölçek uygulaması, deney vb.) ile hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar için ilgili etik kuruldan onay alınmış olmalıdır. Etik kurulun adı, karar tarihi ve sayısı bildiride yöntem bölümünde belirtilir. İnsan katılımcılardan aydınlatılmış onam alındığı ifade edilmeli, katılımcıların kimliği ve kişisel verileri gizli tutulmalıdır. Kongre kurulları gerekli gördüğünde onay belgesini talep edebilir.

Veri Erişilebilirliği, Tekrarlanabilirlik ve Atıf

• Yöntem, örneklem, veri toplama araçları ve analiz süreçleri, çalışmanın başka araştırmacılarca değerlendirilebilmesine ve tekrarlanabilmesine olanak verecek açıklıkta sunulmalıdır.
• Yazarlar, gizlilik ve yasal kısıtlamalar saklı kalmak kaydıyla, talep hâlinde çalışmaya ait verileri kurullarla paylaşmaya hazır olmalıdır.
• Atıflar doğru, doğrulanabilir ve Yazım Kurallarında belirtilen APA 7 sistemine uygun olmalıdır. Okunmamış kaynaklara atıf, gereksiz kendine atıf ve karşılıklı atıf anlaşmaları kabul edilmez.

Kabul Sonrası Düzeltmeler

Yazarlar, çalışmalarında önemli bir hata fark ettiklerinde bunu gecikmeksizin sekretaryaya bildirmekle yükümlüdür. Bildiri kitabı yayımlanmadan önce yapılan düzeltmeler katılımcı paneli veya sekretarya aracılığıyla işlenir; yayım sonrasında ise bu politikanın 7. bölümünde açıklanan düzeltme ve geri çekme kuralları uygulanır.

3. Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası

Çalışmanın hazırlanmasında üretken yapay zekâ araçlarından yararlanıldıysa bu durum bildiri gönderim aşamasında şeffaf biçimde beyan edilmelidir. Beyanda kullanılan aracın adı, sürümü ve kullanım amacı yer almalıdır. Yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez ve kaynak olarak atıfta bulunulacak bir yazar yerine konulamaz.

İzin Verilen Kullanımlar

• Dil bilgisi denetimi, yazım ve anlatım düzeltmesi ile çeviri desteği.
• Analiz kodlarının yazılmasında veya hata ayıklanmasında yardımcı araç olarak kullanım (kodun doğruluğu yazarlarca denetlenmek kaydıyla).
• Literatür taramasında yardımcı araç olarak kullanım (tüm kaynaklar yazarlarca özgün hâlinden doğrulanmak kaydıyla).

Yasaklanan Kullanımlar

• Veri, bulgu, görsel veya katılımcı yanıtı üretmek ya da mevcut verileri değiştirmek.
• Var olmayan kaynaklar, atıflar veya alıntılar oluşturmak.
• Bilimsel yorum ve sonuçları yazarların eleştirel katkısı olmaksızın bütünüyle yapay zekâya ürettirmek.
• Hakem değerlendirmesi sırasında bildiri metnini veya değerlendirme notlarını gizliliği ihlal edecek biçimde yapay zekâ araçlarına yüklemek.

Sorumluluk

Yapay zekâ desteği alınmış olsa bile çalışmanın içeriği, doğruluğu, özgünlüğü ve etik uygunluğu konusundaki sorumluluk tamamen yazarlara aittir. Beyan edilmemiş kullanım veya yapay zekâ kaynaklı uydurma içerik tespit edilmesi hâlinde 6. bölümdeki süreç işletilir.

4. Hakemlerin Sorumlulukları

Gizlilik ve Çift Kör Hakemlik

Kongreye gönderilen bildiriler çift kör hakemlik süreciyle değerlendirilir; yazar ve hakem kimlikleri karşılıklı olarak gizli tutulur. Her bildiri, alanında uzman en az iki hakeme atanır. Hakemler:

• değerlendirdikleri bildirileri gizli belge olarak kabul eder, üçüncü kişilerle paylaşmaz ve yazarların kimliğini belirlemeye çalışmaz;
• yayımlanmamış çalışmalardaki fikir, veri ve bulguları kendi araştırmaları veya çıkarları için kullanmaz;
• bildiri metinlerini veya değerlendirme içeriklerini yapay zekâ araçlarına ya da gizliliği güvence altında olmayan başka hizmetlere yüklemez.

Yetkinlik, Nesnellik ve Zamanlılık

Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarına giren bildirileri kabul eder ve değerlendirmeyi belirlenen süre içinde tamamlar; süreye uyamayacaklarını öngörüyorlarsa bunu sekretaryaya zamanında bildirir. Yazarlarla aynı kurumda çalışma, yakın iş birliği, danışmanlık ilişkisi, rekabet veya kişisel ilişki gibi çıkar çatışması durumlarında görevi reddeder. Değerlendirmeler kişisel eleştiriden uzak, gerekçeli ve yapıcı olmalı; yazarın uyruğu, cinsiyeti, inancı, kurumu veya siyasi görüşü değerlendirmeyi etkilememelidir.

Değerlendirme Ölçütleri ve Kararlar

Hakem değerlendirme formunda her bildiri şu ölçütler üzerinden puanlanır: bilimsel özgünlük, yöntem, literatür uygunluğu, akademik dil, bulguların niteliği, etik uygunluk ve kongre kapsamına uygunluk. Hakemler bu değerlendirme sonucunda kabul, küçük düzeltme, büyük düzeltme veya ret önerisinde bulunur. Yazara iletilecek yorumlar ile yalnızca kurulun görebileceği gizli notlar ayrı alanlarda yazılır. Hakemler, intihal, veri manipülasyonu veya yinelenen yayın şüphesini gizli notlarda kurula bildirir. Sürecin ayrıntıları Hakemlik Süreci sayfasında açıklanmıştır.

5. Düzenleme ve Bilim Kurullarının Sorumlulukları

Adil ve Bağımsız Karar

Kurullar, bildiriler hakkındaki kararları yalnızca bilimsel nitelik, etik uygunluk ve kongre kapsamı ile ilişkisi temelinde verir. Kararlar hakem raporlarına dayanır; hakem önerilerinin çeliştiği durumlarda ek hakem görüşü alınabilir. Kayıt ücreti, sponsorluk veya kurumsal ilişkiler bilimsel karar sürecini etkilemez.

Kurul Üyelerinin Kendi Bildirileri

Düzenleme veya bilim kurulu üyelerinin yazarı olduğu bildiriler, diğer bildirilerle aynı çift kör süreçten geçer ve ilgili üyeyle çıkar ilişkisi bulunmayan bağımsız hakemlere atanır. Söz konusu üye, kendi bildirisine ilişkin hakem atamasına, değerlendirmeye ve karar sürecine hiçbir aşamada katılamaz ve bu bildirinin değerlendirme kayıtlarına erişemez. Aynı kural, kurul üyesinin çıkar çatışması bulunduğu diğer bildiriler için de geçerlidir.

Gizlilik, Çeşitlilik ve Ayrımcılık Yasağı

Kurul üyeleri, gönderilen bildiriler ile hakem ve yazar bilgilerini karar süreci dışında kullanmaz ve paylaşmaz. Hakem raporları ve karar kayıtları, olası itiraz ve inceleme süreçleri için güvenli biçimde saklanır; kişisel verilerin işlenmesine ilişkin ayrıntılar KVKK Aydınlatma Metni’nde yer alır. Kurullar; oturum başkanı, hakem ve konuşmacı belirlenmesinde disiplin, kurum, cinsiyet ve coğrafi çeşitliliği gözetir. Irk, etnik köken, cinsiyet, engellilik, inanç, uyruk veya kariyer basamağına dayalı hiçbir ayrımcılığa izin verilmez.

6. Etik İhlal İddialarının Ele Alınması

Bildirim

Bir bildiriye, hakem değerlendirmesine veya kurul kararına ilişkin etik ihlal şüphesi bulunan herkes, iddiasını dayanaklarıyla birlikte info@itecx.international adresine iletebilir. İyi niyetle bildirimde bulunan kişilerin kimliği gizli tutulur; ancak anonim ve somut dayanaktan yoksun bildirimler değerlendirmeye alınmayabilir.

İnceleme Süreci

1. Ön değerlendirme: Bilim kurulu, iddianın bu politika kapsamına girip girmediğini ve inceleme için yeterli dayanak bulunup bulunmadığını değerlendirir. Gerekli görülürse bildirinin yayım süreci inceleme tamamlanana kadar askıya alınır.
2. Açıklama talebi: Sorumlu yazara (ve gerektiğinde tüm yazarlara) iddia yazılı olarak bildirilir ve bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde açıklama yapması istenir.
3. İnceleme ve karar: Kurul, yazarların açıklamasını, benzerlik raporlarını ve gerektiğinde bağımsız uzman görüşünü değerlendirerek ilgisi bulunmayan üyelerle karar verir. Karar gerekçesiyle birlikte yazarlara yazılı olarak bildirilir.

Olası Yaptırımlar

Yaptırımlar, ihlalin niteliği, ağırlığı ve kasıt bulunup bulunmadığı dikkate alınarak orantılı biçimde uygulanır. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan ihlal türleri için olası işlemleri özetler.

Ağır veya tekrarlanan ihlallerde, sorumlu yazar ya da ilgili yazarlar için ihlalin ağırlığına göre kurulca belirlenecek bir süre boyunca gelecek ITECX etkinliklerine bildiri gönderim yasağı uygulanabilir. Geri çekilen veya programdan çıkarılan bildirilere ait sunum belgeleri ve kabul mektupları iptal edilebilir.

İtiraz Süreci

Yazarlar, bildiri hakkında verilen ret kararına veya etik ihlal kararına, kararın bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde gerekçeli bir dilekçeyle info@itecx.international adresine başvurarak itiraz edebilir. İtirazlar, ilk karara katılmamış kurul üyeleri ve gerektiğinde bağımsız uzmanlar tarafından incelenir ve başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde sonuçlandırılır. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. Yalnızca hakem görüşüne katılmama gerekçesine dayanan ve yeni bilimsel dayanak içermeyen itirazlar ön incelemede reddedilebilir.

7. Yayın Politikası

Bildiri Kitapları

Kabul edilen bildiriler ISBN’li özet bildiri kitabı ve tam metin bildiri kitabında yayımlanır ve web sitesinin Yayınlar bölümünden erişime açılır. Yalnızca kayıt ve ödeme işlemlerini tamamlamış ve bildirisini yüz yüze ya da çevrim içi oturumda sunmuş katılımcıların bildirileri yayımlanır. Bildiri kitabına alınmadan önce tam metinler yeniden benzerlik taramasından geçirilir ve biçimsel olarak Yazım Kurallarına uygunluğu denetlenir. Bildiri kitaplarında yer alan görüşlerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazarlara aittir.

Telif Hakkı, Lisans ve Açık Erişim

Yazarlar çalışmalarının telif hakkını korur. Bildiri gönderen yazarlar, kabul edilen çalışmanın bildiri kitaplarında ve kongre web sitesinde yayımlanması, çoğaltılması ve arşivlenmesi için düzenleme kuruluna münhasır olmayan bir lisans verir. Bildiri kitapları ücretsiz ve açık erişimli olarak yayımlanır; aksi bildiri kitabında belirtilmedikçe içerik, uygun atıf yapılması koşuluyla paylaşım ve uyarlamaya izin veren Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı ile sunulur. Çalışmada kullanılan üçüncü kişilere ait materyaller için gerekli izinlerin alınması yazarların sorumluluğundadır.

Düzeltme, Hata Bildirimi ve Geri Çekme

• Hata bildirimi (erratum): Yayımlanmış bir bildiride sonuçları etkilemeyen ancak düzeltilmesi gereken bir hata tespit edildiğinde, çevrim içi sürümde düzeltme yapılır ve düzeltmenin niteliğini ve tarihini açıklayan bir not yayımlanır.
• Geri çekme (retraction): Ciddi etik ihlal veya sonuçları geçersiz kılan hata tespit edildiğinde bildiri geri çekilir. Bildirinin kaydı silinmez; başlık ve yazar bilgileri korunarak geri çekme gerekçesini ve tarihini belirten bir geri çekme notu yayımlanır ve metin “Geri Çekildi” ibaresiyle işaretlenir.
• Yazarlar da gerekçeli başvuru ile kendi bildirilerinin düzeltilmesini veya geri çekilmesini talep edebilir.

Arşivleme

Yayımlanan bildiri kitapları, web sitesinin Yayınlar bölümünde kalıcı olarak erişime açık tutulur ve düzenleme kurulunca yedeklenerek güvenli biçimde arşivlenir. Düzeltme ve geri çekme notları da ilgili bildiriyle ilişkilendirilerek aynı yerde saklanır.

Dergi Makalesine Dönüştürme

Kongrede sunulan ve bildiri kitabında yayımlanan çalışmalar, hedef derginin yayın politikasına uygun olması koşuluyla genişletilerek dergi makalesine dönüştürülebilir. Bu durumda yazarlar, çalışmanın daha önce ITECX 2026’da sunulduğunu dergiye bildirmeli ve bildiri kitabına uygun biçimde atıf yapmalıdır.

8. Belgeler ve Doğrulama

Katılım, sunum, hakemlik ve davetli konuşmacı belgeleri ile kabul mektupları, şeffaf ve denetlenebilir kayıtların parçası olarak benzersiz bir seri numarası ve QR kod ile düzenlenir. Belgelerin geçerliliği, QR kod okutularak veya seri numarası Belge Doğrulama sayfasına girilerek herkes tarafından kontrol edilebilir. Belgelerde değişiklik yapılması veya sahte belge düzenlenmesi etik ihlal olarak değerlendirilir ve gerektiğinde yasal yollara başvurulur.

9. Politikanın Güncellenmesi

Düzenleme kurulu, bu politikayı ulusal mevzuattaki ve uluslararası rehberlerdeki gelişmeler doğrultusunda güncelleme hakkını saklı tutar. Güncel metin bu sayfada yayımlanır ve yayımlandığı tarihten itibaren geçerli olur; devam eden inceleme ve itiraz süreçleri başlatıldıkları tarihte yürürlükte olan kurallara göre sonuçlandırılır.

10. İletişim

Bu politikaya ilişkin sorularınızı, etik ihlal bildirimlerinizi, düzeltme ve itiraz başvurularınızı info@itecx.international adresine iletebilir veya İletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz. Etik ihlal bildirimlerinde e-posta konu satırında “Etik Bildirim” ifadesinin kullanılması, başvurunun hızlı yönlendirilmesini sağlar.

Son güncelleme: 14 Eylül 2026